رفتار با دختران نو جوان

شناخت
در وهله اول با مطالعه روانشناسی نوجوانی، می‌بایست با خصوصیات و ویژگی‌های جسمانی، روحی، عاطفی و هیجانی این دوره آشنا شویم.

پذیرش نوجوانی
قدم دوم پذیرش این نکته است که بلوغ با نوسانات و تغییرات زیادی همراه است که طبیعی‌ست. پذیرش طبیعی بودن این تغییرات نگرانی‌های ما را کاهش می‌دهد و به ما توانایی برخورد مناسب را می‌دهد. وقتی بدانیم که تن صدای بالا، پرخاشگری نوجوان از روی عمد و به منظور بی احترامی نیست، قطعا صبوتر خواهیم بود.

صبور باشید
نوجوان شما دچار نوسانات خلقی‌ست. درست مثل آب و هوای بهاری لحظه‌ای طوفانی و بارانی‌ست و لحظه‌ای آفتابی. هرگز کنایه‌ها و حالتها و نیشخندهای او را به خود نگیرید. اگر صبور باشید، می‌توانید راههای ارتباط کلامی را با او نگه دارید. اما اگر اعتماد به نفستان بسته به نظری است که فرزندتان نسبت به شما دارد، احتمالا دچار ناامیدی خواهید شد. زیرا بعضی از روزها علاقه‌ی زیادی به شما نشان نمی‌دهند، حتی شاید با خود فکر کنید که او از شما متنفر است. صبور باشید و نقش فعال خود را در زندگی فرزندتان حفظ کنید.

حس امنیت را تزریق کنید
نوجوان شما از علاقه‌ی بی‌پایان و بی‌قید و شرط شما به خودش مطمئن است. بنابراین بی مهابا و با احساس امنیت به شما حمله می‌کند و با این کار به صورت غیر مستقیم، امنیتی را که به او می دهید تحسین می کند. ابتدا صبر کنید تا آرامش برقرار شود، سپس وقتی احساس کردید که فرزندتان آمادگی دارد، سعی کنید دوباره با او ارتباط برقرار کنید. شاید بهتر باشد سر صحبت را با موضوعی خنثی باز کنید و سپس به تدریج به مسایل مربوط به ناراحتی اخیر او بپردازدید. شاید وقتی این ابر تیره از بالای سرتان رد شد، شما و فرزندتان بتوانید با هم لحظاتی گرم را تجربه کنید.

آرامش ظاهری خود را حفظ کنید…
وقتی فرزندتان پرخاشگر و توهین‌آمیز با شما صحبت می‌کند، به او بگویید من با شما این‌طور صحبت نمی‌کنم؛ پس شما هم لطفا با من این‌طور صحبت نکن. گفتن این عبارت که تهدید آمیز نیست می‌تواند مفید باشد. البته باید بتوانید بر خود مسلط باشید. اگر نتوانید خود را کنترل کنید و بر سر فرزندتان داد بزنید ارتباط کلامی شما ابتدا به صحنه جنگ تبدیل می شود و سپس کاملا قطع می گردد. حتما به فرزندتان نشان بدهید که علیرغم آنچه او احساس می کند، شما هنوز بر خود و بر اوضاع مسلط هستید و حتی اگر در درون آرام نیستید، آرامش ظاهری خود را حفظ کنید…

پذیرش بی قید و شرط
«برای نوجوان هیچ چیزی ارزشمندتر از پذیرش بی قید و شرط والدین که هنوز مهم ترین افراد زندگی او هستند، نیست. برای او وقت صرف کنید و بدین ترتیب نشان بدهید که او را قبول دارید. اگر با بزرگواری به او پیشنهاد کنید که با هم کاری را انجام دهید که بیشتر مطابق میل شماست تا میل او، لطفی در حق فرزندتان نکردید، بلکه او احساس می کند که در حق شما لطف میکند. این فکر را از ذهن‌تان بیرون کنید که شما می‌توانید فعالیتهایی را که فرزندتان از آن لذت ببرد، انتخاب کنید. در عوض کمی وقت صرف کنید تا کارهای مورد علاقه‌ی او را کشف کنید. اگر کار مورد علاقه‌ی او فیلم بی مزه‌ایست که از نظر شما هیچ ارزشی ندارد در سکوت آن را تماشا کنید. شما از این طریق این پیام را منتقل می کنید که او را قبول دارید و اگر بخواهد با شما صحبت کند در کنارش هستید.» (جلالی/۸۶)

گیر ندهید، تحمیل نکنید، مقایسه نکنید
هرگز تلاش نکنید که نظرات خود را به نوجوانتان تحمیل کنید. از مقایسه کردن نوجوانتان با دیگران پرهیز کنید، در غیر این صورت خشت اول شروع لج و لجبازی را گذاشته‌اید. لحن نصیحت‌گونه را فراموش کنید، نوجوانان معمولا از نصحیت شنیدن فراری‌اند. جملات قضاوتی و دستوری هم از آن جملاتی‌ست که باید از زندگی‌تان در ارتباط با نوجوانان حذفش کنید. از طرف دیگر می‌توانید با تعریف کردن از کارهای خوبش، هم اعتماد به نفسش را تقویت کنید و هم باعث قوت گرفتن ارتباطتان شوید. البته در این مورد هم باید جانب اعتدلال را رعایت کرد.

شنونده خوبی باشید
با دقت و هیجان و تمرکز به صحبتهای نوجوانتان گوش دهید. این شنیدن باعث می‌شود که از دغدغه‌ها، مشکلات، درگیرهای ذهنی، علایق و … فرزندتان باخبر شوید و همین برای شما یک بُرد بزرگ است. از طرف دیگر به او ثابت می کنید که برای او و مسائلش ارزش و اهمیت قائلید. نوجوانان به دلیل شرایط خاصی سنی‌شان ممکن است حرف‌های عجیب بزنند و مسائلی را حتی به دروغ مطرح کنند، در این گونه موارد سعی کنید شرایط را درک کنید و او را به سمت کارها و رفتار و اعمال صحیح، رهنمود و هدایت کنند.

با دخترتان با احترام رفتار کنید و همانند یک بزرگسال با او صحبت کنید. اگر دختر شما با تمام وجود احساس کند که می‌تواند با شما در هر موردی صحبت کند و مشورت بگیرد، مطمئن باشید هر گاه که مشکلی داشته باشد به شما مراجعه خواهد کرد.

عاشق می‌شود
از میان انواع اتفاقاتی که در دوران بلوغ و در اواسط نوجوانی رخ می‌دهد،شناخت و تسلط بر عواطف، مدیریت احساسات و هیجانها، مهارت برقراری ارتباط با دوستان و همسالان، یکی از مهمترین و دشوارترین و در عین حال ظریف ترین و شکننده ترین تکالیف رشدی این دوره است. اغلب انحرافهای اخلاقی و اجتماعی و ظهور آسیبهای عاطفی و رفتاری به دلیل نارسایی در بلوغ عاطفی است. بلوغ عاطفی زمانی رخ میدهد که نوجوان بتواند نیاز واقعی را از نیاز کاذب تشخیص دهد. « دست کم دو نوع عشق در دوره نوجوانی قابل تصور است، عشق از روی نیاز و عشق از روی بخشش، مزلو همین تقسیم بندی را در قالب دیگری تحت عنوان عشق ناشی از احساس کمبود و عشق برآمده از وجود بیان می کند. احساس دوست داشتن یا عشق که یکی از ویژگی های دوران بلوغ است، بدون پرسش به سراغ هر نوجوانی می‌رود.

«یکی از راه‌کارهای بسیار مهم و تعیین کننده برای تأمین بهداشت روانی نوجوان در آستانه‌ی بلوغ، وجود ادبیات عاشقانه ی غنی است. برخورداری از ادبیات عاشقانه، مناسبترین راه برای تأمین این نیاز طبیعی است. تأثیرگذاری ادبیات عاشقانه (داستان، رمان، شعر مناسب) در این مرحله به اندازه‌ایست که تا مدتها نوجوان را از توجه به مصادیق خارجی بی نیاز می کند، تا در بستری طبیعی به پختگی و بلوغ عاطفی برسد و در انتخابات مصادیق عینی درست بیندیشد و انتخاب کند.» (آقایاری/۸۶)

پر واضح است که انتخاب ادبیات عاشقانه‌ای که می‌بایست در دسترس نوجوان قرار گیرد نیاز به دقت نظر خاص دارد. عشق نیز همچون مسائل جنسی جزء تابوهای ادبیات کودک و نوجوان شناخته شده است، اما با این حال می‌توان رمانهای خوبی هم‌چون: «جنگ که تمام شد بیدارم کن»، «عاشقانه‌های یونس در شکم ماهی» و … را در میان رمان‌های نوجوان معاصر یافت.

خبر خوب
نوسانات خلقی با گذر زمان کاهش می یابد و بچه ها می توانند روشهای بهتری برای رویارویی با آنها بیاموزند. از جمله می توانند رژیم غذایی خود توجه کنند، ورزش کنند، نفیس عمیق بکشند و یا با ورشهای دیگر خود را آرام کنند. بنابراین سعی کنیم تا آنجا که می‌توانیم نورافکنهایی را بر روی چاله‌ها و چاهها، پستیها و بلندیهای گذرگاه عبور آنها بتابانیم تا آنها با سلامت روان بیشتری از آن عبور کنند.

منابع:
آقایاری، خسرو؛ روشنان؛ مجله تخصصی ادبیات کودک و نوجوان دفتر پنجم، بهار ۱۳۸۶
شعاری نژاد، علی اکبر؛ روانشناسی رشد، اطلاعات، ۱۳۷۳، ص ۲۳
جلالی، لیلا؛ بلوغ و ویژگیهای جسمانی و روانشناختی؛ روشنان، مجله تخصصی ادبیات کودک و نوجوان، دفتر پنجم، بهار ۱۳۸۶
اکبری، ابوالقاسم؛ مشکلات نوجوانی و جوانی، اسپید، ۱۳۷۹، ص۴
کریمی، عبدالعظیم؛ نوجوانی و پدیده عشق؛ روشنان، مجله تخصصی ادبیات کودک و نوجوان، دفتر پنجم بهار ۱۳۸۶
خلیلی، شیوا. بختیاری، آمنه؛ نگرشی روانشناختی به بلوغ دختران؛ فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان؛ سال یازدهم، شماره