آزار جنسی دختران

بسیار شاهد بوده‌اید که کودکی در مکان‌های عمومی حاضر نبوده با شما صحبت کند، یا پاسخ سوالاتتان را بدهد یا خوردنی از دست شما بگیرد، معمولا کودکان پاسخ می‌دهند: «مامانم گفته با غریبه‌ها حرف نزن»

این عالی ا‌ست، اما کافی نیست، طبق آنچه که در بالا گفته شد، آمارها نشان می‌دهد بیشترین تعرضات و آزارهای جنسی از سوی آشنایان رخ می‌دهد.

در کنار گوشزد کردن عدم صحبت با غریبه‌ها، لازم است که به نکات زیر هم دقت نظر کافی داشته باشیم.

شناخت
تلاش کنید دوستان کودکان تان و خانواده آنها را به خوبی بشناسید. شناخت و دقت نظر شما، باعث می‌شود که هم دیگران و هم کودکتان نسبت به ارتباطاتش حساس‌تر باشد، با این حال اعتماد شما باید مسیر خود را درست طی کند، اعتماد ساده‌لوحانه نتیجه‌ای جز پشیمانی در پی نخواهد داشت.

تربیت جنسی کودکان

تربیت جنسی کودکان، همان جائی است که اغلب بزرگترها موضع سکوت را انتخاب می‌کنند. اغلب ما در مقابل کنجکاوی‌های کودکانمان یا سکوت می‌کنیم یا غفلت. سوالات و کنجکاوی‌های کودکان ما یا با سرکوب مواجه می‌شوند یا پاسخ‌های فضایی به آنان داده می‌شود. عدم آگاهی و نداشتن مهارت کافی و پاسخ مناسب باعث می‌شود که کودکانمان یا سردرگم باقی بمانند یا خود به دنبال یافتن پاسخ بروند که در هر دو صورت نتیجه‌‌ای اغلب زیانبار به دنبال دارد. اغلب کودکان در سنین ۳ تا ۵ سالگی، کنجکاوی های بسیاری را در ارتباط با فیزیک و آناتومی بدن خویش دارند. همین امر موجب می شود تا به بازی هایی مثل دکتر بازی، علاقه نشان دهند یا در ارتباط با تفاوت هایشان با جنس مخالف، از خود کنجکاوی نشان دهند و پرسش هایی را مطرح کنند.

آنچه مهم است اینکه اولا، والدین و مربیان بدانند که این رفتارها در کودکان، به هیچ عنوان جنبه جنسی ندارد و خطری در این زمینه برای بچه ها وجود ندارد و سوالات مکرر بچه ها در این زمینه را نباید به وجود تمایلات جنسی در آنها نسبت داد. با این حال لازم است که رابطه مناسب عاطفی با کودکان برقرار کنیم و از آنان بخواهیم درباره سوالاتی که در ذهن خود دارند صحبت کنند. زمان مناسبی را برای شنیدن حرفها و حتی پرحرفی‌های کودکتان در نظر بگیرید، داستان‌های خیالی و تعریف از بازی‌ها و اتفاقات روزانه کودکان، پیام‌آور ابهامات ذهنی آنهاست. پس به آنها گوش دهید.

آموزش حریم خصوصی
به کودکان خود آموزش های ابتدایی جنسی را بدهید و بگویید هیچ کس حق ندارد قسمت های خصوصی بدن آنها را لمس یا نگاه کند. به آنها آموزش دهید که هر کسی حریم خصوصی دارد که نباید با دیگران آن را به اشتراک بگذارد. ذکر این نکته ضروری است که کودک بداند گاهی پزشکان برای معاینه ممکن است نقاط خصوصی بدن آنها را لمس کنند.

تنها رهایشان نکنید
کودکان را برای مدت طولانی با هم تنها رها نکنید، اتاق های دربسته برای بازی های کودکان بدون نظارت بیرونی شما، مکان مناسبی نیستند. می توان همواره بچه ها را تحت نظارت مستقیم و غیر مستقیم داشت و یا حواس آنها را پرت کرد. حتی‌الامکان کودکان را با افراد غریبه و آشنا تنها رها نکنید. خصوصا دختر بچه‌ها را. بسیار دیده شده که دختر بچه‌ها برای رفتن به مدرسه یا کلاس های آموزشی از سرویس خصوصی، آژانس و … استفاده می‌کنند. به کودکتان آموزش دهید که زمانی که بالاجبار با راننده تنها می‌ماند، نشستن روی صندلی جلو را ترک کند. به کودکان بگویید بدون حضور شما سوار ماشین هیچ کس حتی آشنایان نشوند.

پوشش مناسب
داشتن پوشش مناسب خاص سنین بلوغ و بعد از آن نیست. کودک در هر مرحله از زندگی‌اش که باشد، نیاز به استفاده از پوشش مناسب دارد، خصوصا کودکان دختر. چه باور کنیم چه نه، چه بپذیریم یا تعصب‌های کورکورانه به خرج دهیم، داشتن پوشش مناسب در هر سنی ضرورت است و گاه نداشتن آن باعث دو چندان شدن آزارهای جنسی می‌شود. منظور از پوشش مناسب، صرفا چادر و روسری و … برای کودکان نیست. هستند مادرانی که به فرزندشان به عنوان کالایی لوکس و وسیله‌ای برای جلب توجه نگاه می‌کنند و غافلند از عواقب آن.

به حرف هایشان به دقت گوش کنید
به آنها یاد بدهید در صورتی که هرگونه رفتار مشکوک را مشاهده کردند به شما اطلاع بدهند. به نوعی برخورد نکنید که کودک از روی ترس یا حیای غیرممدوح حرف هایش و اتفاق هایی را که برایش افتاده را با شما در میان نگذارد.

کمک بگیرید! «هیس بی هیس»
اگر درباره شیوه بازگو کردن این مسائل با کودک راحت نیستید, این نقش را به یک مشاور واگذار کنید. یا از کتاب هایی که در این زمینه نوشته شده است استفاده کنید. قبول داریم که پرداخت به مسائل جنسی در ادبیات کودک و نوجوان جزء تابوها محسوب می‌شوند. اما به ندرت کتابهای مناسبی هم پیدا می‌شوند که به کودک آموزش صحیح دهند. «از جمله کتاب‌های: «هیس بی هیس» « دیگر رازی ندارم»١ «تام دیگر به ملاقات ما نیامد»۲ «دوست دارم با من شوخی کنی، اما نمی‌خواهم به من دست بزنی»۳ و …

داستان‌ها به دلیل ارتباطی که با کودکان برقرار می‌کنند می توانند آن ها را نسبت به خطراتی که از این نظر در پیرامون‌شان وجود دارد، آگاه کنند و به آنها توانایی مقابله یا نه گفتن به آزار دهندگان احتمالی را بدهند.» (مکتبی)

متجاور می‌تواند هر شکلی داشته باشد، نه گفتن را یاد بگیر
به کودکتان بگویید و آموزش دهید که متجاوز می‌تواند از هر قشری، فقیر یا ثروتمند، آشنا یا غریبه، در هر لباسی، زشت یا زیبا، با هر نوع ادبیاتی، خشن یا نرم و لطیف، باشد. مهارت «نه گفتن» را به آنها آموزش دهید. کودک ما باید نه گفتن را فرابگیرد تا در مواقع خطر تن به هر نوع سوء‌استفاده‌ای ندهد. فراموش نکنید، که آزارهای جنسی گاهی همراه با خشونت هستند و گاه بدون خشونت! حواستان باشد درلحن گفتار این آموزش ها دقت و مهارت کافی را کسب کنید.

تفاوت‌ها را بیاموزید
دقت کنید که در آموزش‌هایتان میان تجاوز و سایر آزارهای جنسی با یک رابطه یا رفتار سالم جنسی تمایز قائل شوید. به این ترتیب باید تفاوت میان رفتارهای آزاردهنده جنسی با نوازش یا سایر رفتارهای فیزیکی محبت آمیز، روشن باشد. تفریط در این موضوع باعث ترس همیشگی آنها، خصوصا دختران و توهم تجاوز تا بزرگسالی می‌شود. بهترین راه، راه میانه است.

رازداری
به کودکان بیاموزید که باید میان رازهایی که می‌توانند بالقوه برای امنیت آنها خطرناک یا آزاردهنده باشند و شادی‌های غافلگیر کننده‌ای که در نهایت موجب خوشحالی اطرافیان می‌شود، تفکیک قائل شوند.

چه می‌بیند؟!
این که کودکمان همراه با ما به تماشای سریال‌ها و فیلم‌ها و عکس‌های نامناسب بپردازد، از آن غفلت‌هایی‌ است که خیلی راحت می‌شود جلویش را گرفت. حساسیت در نوع دیده‌ها و شنیده‌های کودکان از وظایف اولیه هر پدر و مادری است.

هرگز قربانی را سرزنش نکنید، خدا ناظر همه‌ ماست
«اگر والدین در مورد آزار و تعارض جنسی کودک حرفی نزنند و موضوع را نادیده بگیرند، کودک فکر می‌کند گناهی انجام داده. بدترین کار این است که به او حمله کنید. در این صورت مشکلات او بیشتر خواهد شد. بهترین راه این است که در مورد تجربه تلخی که داشته گفت‌وگو شود. اگر کودک به والدین بگوید و والدین نیز با او هم‌دردی کنند و به راه‌حل هم برسند می‌توانند از اضطراب دور شوند و آگاهانه زندگی عادی‌شان را داشته باشند.بهتر است به کودک گفته شود« ما درباره این موضوع حرف زدیم و راه‌حل دادیم و بهتر است زندگی‌مان را داشته باشیم اما اگر سؤالی داشتی می‌توانی هر وقت خواستی از ما بپرسی.» به این ترتیب موضوع را به خود کودک واگذار می‌کنید تا هروقت لازم دید با شما صحبت کند.» (سیب سبز)

حتی اگر والدین از ترس آبرو روی این مسئله سرپوش می‌گذارند باید بدانند که دست‌کم بین خودشان این مسئله باید حل شود و امنیت و هم‌دلی به کودک داده شود.به او اطمینان دهند که خداوند ناظر همه ماست و فردی که کار زشتی با او انجام داده یا او را آزار داده جزا خواهد شد..

واکنش خانواده‌ها تعیین‌کننده است
اگر خانواده به موقع از اتفاق آزار جنسی ناگوار مطلع و متوجه شود که کودکش یک یا چندبار مورد آزار قرار گرفته، مداخلات روانشناختی زودهنگام می‌تواند از بروز تبعات درازمدت تا حدودی جلوگیری کند.

و در پایان:
کودکانی که آموزش‌های لازم را می‌بینند و اطلاعات و آگاهی بهتری دارند، میزان آسیب‌پذیری‌شان نسبت به کودکانی که هیچ آموزشی ندیده‌اند و هیچ آشنایی درباره بدن شان و آزارهای جنسی ندارند کمتر است؛ پس همیشه تاکید بر پیشگیری است.

پی‌نوشت:
۱٫ دیگر رازی ندارم؛ No more secrets for me
2. تام دیگر به ملاقات ما نیامد: Tom dosent visit us anymore
3. دوست دارم با من شوخی کنی، اما دوست ندارم مرا لمس کنی؛
I like you to make jokes with meT but I don’t want you to touch me

منابع:
۱٫ McDanielT, Cynthia (2001) Children’s literature as Prevention of child Sexual abuse. Children’s literature in education Vol32, No 3, Sep: 203-224
2. مکتبی، رویا؛ خشونت و آزارهای جنسی در داستانهای کودکان؛ کتاب ماه کودک و نوجوان، شماره ۲۱، فروردین ۱۳۹۰
۳٫ قراچورلو، رزا؛ بررسی چالش‌های قانونی کودک آزاری جنسی در ایران، مجله کانون وکلا
۴٫ اصول پیشگیری از آزار جنسی کودکان / هفته نامه سلامت
۵٫ ناظم‌زاده، فاطمه؛ تربیت جنسی کودکان، بخش خانواده سایت تبیان
۶٫ فدائی، فرید؛ پیامدهای آزار جنسی کودکان، روزنامه ایران
۷٫ آیا کودک من آزار جنسی دیده است، مجله سیب سبز
۸٫ مصادیق آزار جنسی کودکان چیست/ فارس نیوز